Workshops

Hierbij vindt u 10 workshops waaruit u er 2 kan kiezen voor de namiddagsessies.

 

WORKSHOP 1: Met kinderen op stap in het labyrint van rouw

Wat en hoe?

Wanneer een kind een dierbare dreigt te verliezen of verloren heeft, kan je je als volwassene onmachtig voelen in dit verdriet en gemis. Het kind mist zijn dierbare en zal hier regelmatig op specifieke (feest)dagen nog meer mee geconfronteerd worden. In deze workshop staat het reconstrueren en voorbereiden van een tijdslijn centraal; zowel de tijdslijn reconstrueren van de laatste levensfase en dagen van de overledene alsook het voorbereiden van de tijdslijn die er het eerste jaar na het overlijden aankomt (cfk. betekenisvolle mijlpalen doorheen het jaar: verjaardagen, feestdagen, communies, enzovoort. )

We gaan actief aan de slag om een mogelijke tijdslijn uit te werken waarbij je als deelnemer manieren gaat zoeken om de overledene op een andere manier aanwezig te maken op deze betekenisvolle dagen.

Wie ?

Lies Scaut is relatie- en gezinstherapeute bij De WegWijzer en richt zich als psychotherapeute hoofdzakelijk op de doorwerking van acute en chronische verlieservaringen, psychotrauma en ingrijpende gebeurtenissen met vooral aandacht voor kinderen en jongeren.

 

WORKSHOP 2: Voor het te laat is: euthanasie als laatste redmiddel of valt er met dementie op een kwaliteitsvolle manier te leven? 

Wat en hoe?

We bekijken de documentaire “Voor het te laat is” van Gerald Van Bronkhorst (over dementie en euthanasie, NL/2016) waarna we het hebben over het omgaan met dementie door de patiënt zelf. Moet er zo drastisch worden ingegrepen (euthanasie in een vroege fase van dementie in Belgie, euthanasie bij dementie reeds in de Nederlandse euthanasiewet opgenomen) of zijn er andere manieren om de (zelf)controle en grip op het eigen leven en omgeving niet te verliezen of draaglijk te maken? Enerzijds is dit een ethische vraagstelling, anderzijds bekijken we hoe we dit in het dagelijks leven kunnen toepassen. En wanneer beginnen we er dan mee (hier komt voorafgaande zorgplanning weer in beeld …)?

Wie?

Hilde Vanderlinden is klinisch psychologe in het WZC St. Bernardus Bertem en tevens verbonden als free-lance lesgever aan het Expertisecentrum Dementie MEMO Vlaams-Brabant.  Zij specialiseert zich in het omgaan met het gedrag van personen met dementie en geeft hier ook lezingen en praatcafés over. 

Harry Sorgeloos is referent palliatieve zorg en pijnzorg in het WZC Rodenbach te Liedekerke. Hij volgt tevens de opleiding referent dementie en geeft vorming over dementie en palliatieve zorg.

 

WORKSHOP 3: Alles van waarde is weerloos: een verkenning van de grenzen van onze macht als zorgverlener

Wat en hoe?

Ervaringen van machteloosheid zijn onvermijdelijk in ons leven als mens, en zeker in de context van palliatieve zorg. In deze workshop gaan we samen op verkenning naar wat er in ons geraakt wordt als we botsen op de grenzen van onze ‘macht’ en hoe dit geraakt worden de richting wijst naar wat ons te ‘doen’ staat. We vertrekken vanuit de praktijk, maken ruimte voor zelfreflectie en interactie en toetsen onze eigen wijsheid aan die van enkele existentiële denkers.

Wie ?

Gerke Verthriest heeft een zelfstandige praktijk als rouwtherapeute en experiëntieel - existentieel psychotherapeute. Daarnaast is ze gastdocente in de Postgraduaatopleiding Palliatieve Zorg (Brussel en Lier) en Rouw- en verliesconsulent (Gent). Samen met Johan Maes schreef ze “Het DNA van rouw. Eigentijdse handleiding voor het omgaan met rouw en rouwenden.” (2017)

 

WORKSHOP 4: Gebruik psychofarmaca in woonzorgcentra: ook hardnekkig in de palliatieve fase en wat kunnen we eraan doen?

Wat en hoe?

De sprekerswerken reeds diverse jaren rond een efficiënter en effectiever gebruik van psychofarmaca bij ouderen in het woonzorgcentrum. Tijdens deze workshop wordt dieper ingegaan op het gebruik van psychofarmaca bij patiënten in een palliatieve fase en wat precies de macht is van huisarts en/of CRA in deze fase. Door middel van casussen wordt zowel geoorloofd als ongeoorloofd gebruik van deze middelen toegelicht. Tevens wordt gekeken naar het gebruik van psychofarmaca bij rouw en andere emoties behorende tot de palliatieve zorg.

Wie ?

Laurine Peeters is klinisch psychologe en kwaliteitscoördinator van WZC Leiehome Drongen en projectleider van het multidisciplinair kwaliteitsproject “Naar een efficiënter en effectiever gebruik van psychofarmaca voor een betere levenskwaliteit in de woonzorgcentra in Vlaanderen", in samenwerking met UGent en Arteveldehogeschool Gent.

Mirko Petrovic is geriater en kliniekhoofd Dienst Geriatrie UZ Gent en verbonden aan de stuurgroep van het kwaliteitsproject.

Dieter Bogaert is klinisch psycholoog en referent palliatieve zorg en dementie in het WZC Leiehome Drongen en werkt ook mee aan het kwaliteitsproject.

 

WORKSHOP 5: Seksualiteit in de palliatieve zorg: hoe gaan we van onmacht bij de zorgverlener naar een positieve manier van omgaan met seksualiteit?

Wat en hoe?

Seksualiteit speelt een rol in elk mensenleven, ook in die van zwaar zieke mensen. Onderzoek toont aan dat seksualiteit zelfs in de laatste fase van het leven positief beleefd kan worden, op allerlei manieren: als een vorm van troost, als het gevoel te hebben nog mee te mogen doen in het leven,… Seksualiteit wordt echter vaak niet als positief benaderd in de palliatieve zorg: het is een onderwerp waar we als palliatieve zorgverleners mee worstelen. Het geeft een gevoel van “onmacht”: “wij zijn daar niet voor opgeleid”, “het gaat ons petje te boven”,… In deze workshop willen we even stilstaan bij deze onmacht en alle gevoelens die ons tegenhouden om hierover in dialoog te gaan met onze patiënten en hun partners. Maar bovenal willen we kijken welke skills we ons kunnen toe-eigenen om op een positieve manier om te gaan met seksualiteit, waarbij we er enkele zullen inoefenen door middel van rollenspel met een actrice.

Wie?

Charlotte Benoot is master in de seksuologie en doctoraal onderzoeker bij de onderzoeksgroep MENT (Mental Health and Wellbeing Research Group o.l.v. Prof. Dr. Johan Bilsen). Haar huidig onderzoek (afgrond in maart 2018) heeft als titel “Sexuality at the end of life: experiences and needs of terminally ill patients and their partners, and the role of healthcare providers”.

Carmino Van Meerhaeghe is hoofdverpleegkundige van de palliatieve eenheid van AZ Damiaan in Oostende en gastdocent in het Postgraduaat Palliatieve Zorg bij Odisee en Erasmushogeschool. Hij maakte ook samen met Erik Verliefde het educatief pakket “Cheek to Cheek": Seksualiteit en intimiteit in de palliatieve zorgverlening” (videoreportage waarin getuigen vertellen hoe zij samen met hun partner de seksualiteit en intimiteit beleefd hebben tijdens het ziekteproces).

Inge Verhees is actrice, werkzaam bij theater- en lerarenopleidingen en als actrice verbonden aan Theater Anna’s Steen en Theater Aardpaard. Ze speelt nog steeds de theatervoorstelling ‘Amazone ‘(over verlies van intimiteit na borstkanker).

 

WORKSHOP 6: Conflicten bij het levenseinde: enkel gevoelens van onmacht?

Wat en hoe?

We leren conflicten herkennen, welke ruziemodellen mensen hanteren en welke conflictstrategieën we kunnen onderscheiden. We leren te responderen in plaats van te reageren. In het laatste geval reageren we op iets wat buiten ons gebeurt, iets buiten onszelf verleidt ons tot actie. De macht ligt dus buiten ons, wat gevoelens van onmacht kan oproepen. Door meerzijdig partijdig te zijn (zowel een grondhouding als een techniek) leren we te responderen. We halen mensen uit hun eenzijdig perspectief en helpen hen keuzes te maken vanuit een breder perspectief. Met name in de context van het levenseinde, denk bv. aan palliatieve sedatie of het stopzetten van de behandeling, kunnen er conflicten zijn tussen familieleden, maar ook met zorgverleners. ConnFinity vzw reikt in dit verband enkele handvaten aan.

Wie?

Inge Deboeck, Anja Glabeke, Nathalie Seghers en Ilse Van Roosbroecks zijn erkende (MEDIV-) bemiddelaars van Connfinity vzw. Dit is een jonge vzw, gestart in december 2016, en legt zich toe op bemiddeling bij conflicten in levenseindesituaties. Confinnity beschikt over 10 erkende bemiddelaars met diverse achtergrond (psychologen, juristen , …)  en biedt ook opleidingen aan (meerdaagse vormingen en gespecialiseerde module i.s.m. hogeschool  VIVES). 

 

WORKSHOP 7: Anders leren vasthouden: hoe een identiteit na de dood opbouwen?

Wat en hoe?

Als je te horen krijgt dat je nooit meer beter wordt, dan gaat dit gepaard met onmacht. Die kan zich op verschillende manieren aan je voordoen. Eén daarvan is de angst om te verdwijnen. Niemand wil vergeten worden en voor niets geleefd hebben.  Dan ontstaat vaak het verlangen om na de dood een spoor na te laten, of een ‘identiteit na de dood’ (after-death identity) op te bouwen. Dat kan door herinneringen te maken.  Dit kan via het achterlaten van kaartjes op plaatsen waar je familie ze zal vinden, of samen terugkeren naar plaatsen die voor jou een speciale betekenis hadden of een  herinneringsdoos maken… In deze workshop kijken we naar de diverse manieren waarop mensen herinneringen kunnen nalaten. We gaan ook in op het belang daarvan voor zowel mensen die levensbedreigend ziek zijn, als voor hun nabestaanden. Zij staan tijdens het rouwproces immers voor de taak om hun geliefde overledene anders te leren vasthouden: niet langer in de werkelijkheid maar in de herinnering.

Wie ?

Goedele Van Edom studeerde godsdienstwetenschappen (1999) en theologie (2005) aan de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen, KU Leuven. Momenteel is ze niet alleen voltijds verbonden als pastor aan het Imeldaziekenhuis in Bonheiden, ze werkt ook als wetenschappelijk medewerkster aan de KU Leuven. Ze is tevens auteur van de boeken “Bang voor kanker. Hoe kun je helpen? “ (2014) en “Zolang je nog leeft”(2017).

 

WORKSHOP 8: Liefde, leed en loyaliteit : werken in en met de context van de palliatieve patiënt

Wat en hoe?

De familie waarin iemand wordt geboren en opgroeit, heeft grote invloed op het latere leven, op relaties die worden aangegaan, op het werk, op de rol in de samenleving, op de band met kinderen enz. De spreker belicht vooreerst de plaats die iemand inneemt in de keten van generaties (dochter, zoon, zus, broer, ouder, grootouder). Daarna komen de verschillende levensfeiten aan de orde zoals de gevolgen van een echtscheiding, de effecten van breuken in een familie, en de invloed van een zelfgekozen levenseinde op de nabestaanden. De diverse thema's worden toegelicht met veel voorbeelden. Else–Marie Van den Eerenbeemts uitgangspunt is de relationele ethiek waarbij loyaliteit en rechtvaardigheid in relaties het fundament vormen. Grondlegger van deze benadering is psychiater Boszormenyi-Nagy.

Wie?

Else-Marie Van den Eerenbeemt is familietherapeut, docent gezinsbehandeling en intergenerationele familiedynamiek aan de Hogeschool van Amsterdam en onderzoeker op het gebied van familiebetrekkingen. Ze is tevens ambassadeur van World Granny, een non-profitorganisatie die zich inzet voor ouderen wereldwijd. Else-Marie is een veelgevraagde gast in de Nederlandse media en is tevens adviseur bij de Nederlandse overheid (o.m. rond mantelzorg).

 

WORKSHOP 9: Euthanasie en de (on)macht in de psychiatrie, en wat met de verpleegkundige?

Wat en hoe?

Euthanasie kan enkel mits het naleven van duidelijk omschreven zorgvuldigheidsvereisten. Bij lichamelijke aandoeningen zijn deze criteria over het algemeen vrij goed in te schatten. Echter bij euthanasie op basis van psychisch lijden stellen zich extra moeilijkheden o.a. op het vlak van het inschatten van het ondraaglijk karakter van het lijden, de onomkeerbaarheid van de aandoening, en de wilsbekwaamheid van de patiënt. Daardoor loopt men het risico in een impasse van (on)macht te belanden, en niet in het minst de verpleegkundige. Of toch niet? 

Wie?

Prof. Dr. Johan Bilsen is werkzaam aan de VUB als hoofd van de onderzoeksgroep MENT (Mental Health and Wellbeing), en voorzitter van de vakgroep “Public Health”. Hij is psychiatrisch verpleegkundige en gezondheidswetenschapper, werkte voor zijn academische carrière verschillende jaren in de gezondheidszorg en is pionier van grootschalig onderzoek over euthanasie en andere levenseindebeslissingen in België.

Dennis Demedts is psychiatrisch verpleegkundige, lector verpleegkunde en stagementor bij Erasmushogeschool Brussel en doctoraal onderzoeker bij MENT (Mental Health and Wellbeing) aan de VUB. Eén van zijn onderzoekstopics is o.m. “Nurses’ attitudes towards euthanasia in mental health care”.

 

WORKSHOP 10: Het heropenen van tradities en rituelen bij het levenseinde: een lijkwade gebruiken

Wat en hoe?

Kunstenaar Valentine Kempynck werkt samen met de Academie voor Schone Kunsten Gent een onderzoeksproject uit over ‘de sacrale ruimte van de handeling’, m.a.w. het heropenen van tradities en rituelen bij het levenseinde. Meer specifiek wordt er een sociaal artistiek project opgezet (met o.m. netwerken palliatieve zorg) over het handmatig maken van een ‘lijkwade’. Hoe maak je vanuit jezelf (en met andere naasten) een lijkwade voor iemand waarvan je houdt? Iets waar je zelf tijd wilt voor nemen, waar je je moet focussen op de band die tussen de overledene en jezelf bestond. Het ritueel smeedt de familieband of vriendschap. Er is ondertussen tijd voor gesprek en herinneringen worden opgehaald.

Het is een zingevende daad waarbinnen je verdriet deelt en verwerkt, solidariteit versterkt en de andere binnen een persoonlijke context benadert.

In deze workshop wil ze samen met zorgverleners en mantelzorgers in de palliatieve zorg deze methodiek concreter maken.

​Wie?

Valentine Kempynck is een maatschappelijk geëngageerde kunstenaar en is actief bezig met sociaal-artistieke projecten en educatieve pakketten voor kinderen, volwassenen en senioren omtrent het zoeken van manieren om de dood terug een plaats te geven in het leven. Ze geeft les aan de Hogeschool Das arts en werkte daar rond rituelen, doceerde aan de Academie van Maastricht en werkte verschillende projecten uit samen met het Marco Polo Instituut (voor anderstalige nieuwkomers).